W Polsce narasta problem ograniczania produkcji energii elektrycznej pochodzącej z odnawialnych źródeł energii (OZE), zwłaszcza z farm fotowoltaicznych. W kwietniu 2025 roku na polecenie operatora systemu przesyłowego aż ponad 10 proc. wyprodukowanej energii słonecznej zostało zmarnowane. Działania te są podejmowane w celu utrzymania stabilności systemu elektroenergetycznego i dopasowania produkcji do bieżącego zapotrzebowania, jednak wywołują poważne kontrowersje w branży OZE.
Eksperci zwracają uwagę, że obecne krajowe przepisy dotyczące redysponowania energii mogą dyskryminować producentów zielonej energii i potencjalnie naruszać prawo unijne. Wskazują również na potrzebę bardziej efektywnej komunikacji między operatorami a wytwórcami oraz konieczność inwestycji w magazyny energii, które pozwoliłyby ograniczyć straty i zwiększyć wykorzystanie odnawialnych źródeł.
Skala problemu ograniczeń produkcji energii z OZE w Polsce
W kwietniu 2025 roku operator systemu przesyłowego podjął decyzję o ograniczeniu produkcji energii z farm fotowoltaicznych o około 10,4 proc. Oznacza to, że ponad 600 GWh energii słonecznej zostało zmarnowane – informuje businessinsider.com.pl. Tak znaczne ograniczenia dotknęły około 90 proc. wszystkich przymusowych wyłączeń odnawialnych źródeł energii w Polsce, co szczególnie negatywnie wpłynęło na sektor fotowoltaiki, według danych podawanych przez money.pl oraz businessinsider.com.pl.
Skutkiem tych działań jest zmarnowanie niemal 3 proc. całkowitej energii elektrycznej produkowanej w kraju z OZE. To poważne wyzwanie dla branży, która stara się rozwijać i zwiększać udział zielonej energii w krajowym miksie energetycznym – zauważa businessinsider.com.pl.
Przyczyny ograniczeń i ich konsekwencje dla branży OZE
Przymusowe ograniczenia produkcji energii, zwane redysponowaniem nierynkowym, są stosowane, aby produkcja energii elektrycznej była zgodna z aktualnym zużyciem i by zapewnić stabilność całego systemu elektroenergetycznego. Jak wyjaśnia portalsamorzadowy.pl, jest to konieczne działanie w sytuacji, gdy produkcja energii z OZE przekracza chwilowe zapotrzebowanie lub możliwości przesyłowe systemu.
Eksperci wskazują jednak, że obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące redysponowania mogą dyskryminować sektor odnawialnych źródeł energii i naruszać prawo unijne, co wywołuje poważne kontrowersje i wymaga pilnych zmian – podaje portalsamorzadowy.pl.
Dodatkowo, spadające ceny energii oraz pojawianie się cen ujemnych na rynku obniżają stopy zwrotu z inwestycji w fotowoltaikę. Z kolei coraz większe trudności z pozyskaniem finansowania przez banki dla nowych projektów pogłębiają problemy branży – informuje wnp.pl.
Proponowane rozwiązania i zmiany regulacyjne
Jako jedno z najważniejszych rozwiązań wskazuje się poprawę komunikacji między operatorem systemu przesyłowego a producentami energii. Lepsza wymiana informacji pozwoliłaby na bardziej efektywne zarządzanie procesem redysponowania i ograniczenia strat – podkreśla portalsamorzadowy.pl.
Kluczowe znaczenie mają także inwestycje w magazyny energii, które umożliwią przechowywanie nadwyżek produkcji energii z OZE. Dzięki temu zmniejszyłaby się konieczność przymusowych ograniczeń i zwiększyłaby efektywność wykorzystania zielonej energii – zauważa portalsamorzadowy.pl.
Rząd podjął również działania deregulacyjne mające ułatwić życie odbiorcom i inwestorom. Zgodnie z informacjami podanymi przez focus.pl oraz magazynfotowoltaika.pl, podniesiono próg koncesji z 1 MW do 5 MW, a także zniesiono obowiązek uzyskiwania pozwolenia na budowę dla instalacji OZE do 500 kW przeznaczonych na własne potrzeby. Te zmiany mają sprzyjać rozwojowi fotowoltaiki i zwiększeniu udziału odnawialnych źródeł energii w krajowym miksie – podkreśla focus.pl.
Perspektywy i wyzwania na tle europejskim
Doświadczenia innych krajów, jak Belgia, pokazują, że problem ograniczeń produkcji energii z fotowoltaiki to wyzwanie całego ekosystemu energetycznego, a nie tylko pojedynczych państw. Ograniczenia wpływają na funkcjonowanie rynku i wymagają kompleksowych rozwiązań – wskazuje newsnadzis.pl.
W Polsce konieczne jest dostosowanie zarówno przepisów, jak i infrastruktury systemu elektroenergetycznego, aby nie marnować potencjału OZE i jednocześnie spełniać wymogi unijne. Eksperci cytowani przez portalsamorzadowy.pl podkreślają, że wyzwania te wymagają ścisłej współpracy wszystkich uczestników rynku energetycznego oraz wsparcia ze strony państwa i regulatorów.
Ograniczenie strat energii i lepsze wykorzystanie odnawialnych źródeł w Polsce to ważny krok w stronę osiągnięcia krajowych celów klimatycznych. Współpraca na tym polu może nie tylko wspierać rozwój sektora OZE, ale także wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne w całej Europie.